โรคต้อเนื้อ

โรคต้อเนื้อคืออะไร

โรคต้อเนื้อ คือ ภาวะที่มีการเสื่อมของเยื่อบุตาขาว หรือภาวะที่เยื่อหุ้มตาบริเวณหรือหางตาชิดกับขอบตาดำ มีลักษณะตั้งแต่แดงจางจนถึงแดงจัดเหมือนเนื้อสด คนส่วนใหญ่จึงเรียกว่า ต้อเนื้อ รูปลักษณะของต้อเนื้อที่เด่นชัดอีกประการหนึ่ง คือ มีลักษณะเป็นรูปสามเหลี่ยม โดยปลายเหลี่ยมของสามเหลี่ยมพุ่งเข้าหาตาดำ ลักษณะของต้อเนื้อที่เห็นนั้นโดยมากจะอาศัยเวลานานกว่าจะเกิดขึ้นมาได้ ซึ่งถ้าไม่จำกัดสาเหตุหรือได้รับการรักษาที่ถูกต้อง ก็จะทำให้มองไม่เห็นได้

ต้อเนื้อมี ความสำคัญเพราะเป็นโรคที่พบบ่อยในประเทศที่อยู่ในเขตร้อนและแสงแดดจัดๆ อย่างในประเทศไทยของเราเองก็พบว่า คนไทยเป็นโรคต้อเนื้อเป็นจำนวนสูง และมีแนวโน้มจะสูงมากยิ่งขึ้นในชาวชนบทที่ตกแดดตากลม หรือต้องออกทะเล เช่น ชาวประมง ซึ่งถ้าไม่ได้รับคำแนะนำรักษาที่ถูกต้อง ต้อเนื้อก็จะลามจนถึงตาดำ ทำให้มองไม่เห็นได้ ดังนั้น จึงถือว่าต้อเนื้อเป็นโรคที่สำคัญ เพราะทำให้ประชาชนเป็นจำนวนมากมีสุขภาพตาไม่สมบูรณ์

นอกจากนี้ปัญหาในการรักษาก็เป็นอีกประการหนึ่งที่ทำให้ต้อเนื้อมีความสำคัญ เพราะต้อเนื้อสามารถกลับเป็นใหม่ได้ง่าย และอาจรุนแรงกว่าเก่าด้วย ถ้าไม่ได้รับการรักษาที่ดีพอ

สาเหตุของโรคต้อเนื้อ

จักษุแพทย์ส่วนใหญ่เชื่อว่า สิ่งแวดล้อมเป็นส่วนสำคัญที่สุดที่ทำให้เกิดต้อเนื้อขึ้น ไม่ว่าจะเป็นดินฟ้าอากาศ อาชีพ กรใช้สายตายาว ดังจะเห็นได้ว่าคนชนบทเป็นต้อเนื้อมากกว่าคนในเมือง คนที่อยู่ในเขตร้อนจะเป็นอีกก็เช่น คนที่ทำงานกลางแจ้งย่อมมีโอกาสเป็นต้อเนื้อมากกว่าคนที่ทำงานในร่ม บางคนเชื่อว่าแสงอัลตราไวโอเลตเป็นสาเหตุสำคัญอีกสาเหตุหนึ่ง คนที่ดื่มจัด อดนอนเป็นประจำย่อมเป็นต้อเนื้อได้ง่าย นอกจากนี้คนที่ตาอักเสบบ่อยๆ มีขนตาคุดหรือขนตาน้ำที่ก่อให้เกิดการระคายเคืองอยู่ตลอดเวลา ก็จะสังเกตเห็นต้อเนื้อขึ้นอยู่บริเวณนั้นเสมอๆ

อย่างไรก็ตาม แม้ว่าต้อเนื้อจะมีการลุกลามเขาไปในตาดำคล้ายๆ กับเนื้องอก แต่เซลล์และส่วนประกอบของต้อเนื้อไม่มีลักษณะของมะเร็งหรือไม่สามารถกลาย สภาพเป็นมะเร็งได้เลย อันที่จริงแล้ว ลักษณะของเนื้อจะเป็นไปในสภาพของความเสื่อม ซึ่งมีการเปลี่ยนแปลงและสะสมของเนื้อเยื่อที่เปลี่ยนสภาพไปแล้วในบริเวณ นั้นๆ ดังนั้น คนที่กลัวคำว่ามะเร็งหรือเนื้อร้ายก็วางได้ ไม่ต้องตื่นกลัวตกใจจนเกินไป

อาการของโรคต้อเนื้อ

ผู้ป่วยที่เป็นโรคต้อเนื้อจะมีอาการเคืองตา เจ็บตา แสบตา เหมือนมีสิ่งแปลกปลอมอยู่ในตา โดนเฉพาะเวลาโดนแดดหรือลม โดยบริเวณที่เป็นต้อจะมีการอักเสบ แดง ซึ่งจะเคืองตามากขึ้น

โรคที่มีลักษณะอาการคล้ายกับต้อเนื้อ

มีโรคตาอยู่ 3 – 4 ชนิด ที่มีลักษณะคล้ายกับต้อเนื้อ ได้แก่

ต้อลม อันที่จริงแล้ว ลักษณะของต้อลมนี้คล้ายคลึงกับต้อเนื้อมาก จนอาจเปรียบเทียบได้ว่าเป็นพี่น้องฝาแฝดกัน ความแตกต่างที่สำคัญของต้อ 2 ชนิดนี้คือ ต้อลมจะมีลักษณะกลมๆ อยู่ข้างกระจกดำและไม่ลุกลามเป็นรูปสามเหลี่ยมชายธงเข้าไปในกระจกตาดำ

การอักเสบเฉพาะที่ของเยื่อตาเฉพาะที่ โรคนี้ก็เช่นเดียวกับต้อลม คือ มักจะไม่ลุกลามเข้าไปในกระจกตาและมีลักษณะพิเศษอีกเล็กน้อย ซึ่งถ้าเคยเห็นสัก 2 – 3 ครั้งก็จะแยกออกจากต้อเนื้อได้โดยง่าย

แผลเป็นของเยื่อตาบริเวณนี้ ถ้ามีการฉีกขาดของเยื่อตาหรือผนังลูกตา เมื่อแผลหายแล้วก็จะมีเยื่อพังผืดงอกมาคลุมบริเวณนี้ ทำให้มีลักษณะคล้ายต้อเนื้อได้เหมือนกัน

เป็นมะเร็งในระยะเริ่มแรกของบริเวณตาขาวกับกระจกตาดำ ลักษณะของโรคนี้อาจคล้ายกับต้อเนื้อมาก แต่ก็ยังโชคดีที่มีผู้ที่เป็นโรคนี้น้อยมาก และถ้าได้รับการวินิจฉัยอย่างถูกต้องแต่เนิ่นๆ ก็สามารถรักษาให้หายได้อย่างเรียบร้อยและปลอดภัย

การรักษาโรคต้อเนื้อ

ในการรักษาโรคต้อเนื้อนั้น หากอยู่ในระยะเริ่มต้นหรือยังเป็นไม่มาก จักษุแพทย์ก็จะพิจารณาให้การรักษาตามอาการไปก่อนและให้คำแนะนำไปปฏิบัติ แต่ถ้าต้อเนื้อนั้นเป็นมากแล้ว ก็ควรที่จะทำการลอกออก ซึ่งมาก็ใกล้เคียงกันทั้งนั้น ดังนั้น เมื่อสงสัยว่าเป็นต้อเนื้อ ควรไปพบจักษุแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยที่ถูกต้องเสียก่อน เพราะอาจเป็นโรคที่ร้ายแรงกว่าที่มีลักษณะคล้ายคลึงกันดังที่กล่าวมาแล้วก็ ได้ เมื่อได้รับการวินิจฉัยที่ชัดเจนแน่นอนแล้วว่าเป็นต้อเนื้อจริงๆ ก็จะต้องเข้ารับการรักษาที่ถูกต้องโดยสามารถแบ่งออกเป็น 2 ขั้นตอน

การรักษาโดยใช้ยาหยอดตา

การรักษาด้วยการผ่าตัด

การรักษาโดยใช้ยาหยอดตา

นิยมในรายที่เป็นน้อยๆ ระยะเริ่มแรก ยาหยอดนี้ไม่ได้รักษาให้ต้อเนื้อหาย แต่เป็นการบรรเทาให้การอักเสบลดลง ไม่ลุกลามเร็ว แต่มีข้อควรระวัง คือ ควรหลีกเลี่ยงการใช้ยาสเตียรอยด์หยอดตา ซึ่งแม้จะได้ผลดีมากในโรคนี้ แต่อาจทำให้เกิดโรคต้อหินซึ่งมีอันตรายกว่าโรคต้อเนื้อย่างมากได้ ดังนั้น ควรปรึกษาจักษุแพทย์ทุกครั้งก่อนใช้ยาหยอดตาใดๆ

การรักษาด้วยการผ่าตัด

การผ่าตัดมักตัดสินใจทำเมื่อต้อเนื้อลุกลามเข้าไปในกระจำตาดำคือประมาณ 2 มิลลิเมตร และมีท่าทีที่จะลุกลามต่อไปเรื่อยๆ ถ้าต้อเนื้อเกาะอยู่นานเกินไป ตาดำตรงที่ต้อเนื้อคลุมอยู่อาจเกิดรอบขุ้นขาวถาวรอย่างไรก็ตาม แพทย์มักจะพิจารณาเลี่ยงการผ่าตัดที่ไม่จำเป็นในผู้อายุน้อยซึ่งเนื้อเยื่อ ยังซ่อมแซมสร้างใหม่ ทำให้มีโอกาสเป็นซ้ำใหม่ได้ในเวลาอันสั้น

ในการผ่าตัดนั้น แพทย์จะต้องทำด้วยความประณีต โดยจะต้องลอกต้อเนื้อให้หมดจากกระจกตาดำ และติดตามการรักษาหลังการผ่าตัดอย่างเต็มที่ ไม่เช่นนั้น ต้อเนื้อจะกลับงอกขึ้นมาใหม่และลุกลามไปเร็วกว่าเก่าด้วย

การปฏิบัติของผู้ป่วยหลังลอดต้อเนื้อ

ปิดตาไว้อย่างน้อย 24 ชั่วโมง

ถ้าปวดมากให้กินยาแก้ปวดทุก 4 ชั่วโมง

พบแพทย์ในวันรุ่งขึ้นเพื่อปิดตา

ไปพบแพทย์ทุกครั้งตามนัด เพื่อป้องกันโรคแทรกซ้อน

ควรสวมแว่นตากันแดดเมื่อออกจากบ้านทุกครั้ง เพื่อป้องกันไม่ให้ต้อเนื้อเกิดขึ้นอีก

การป้องกันโรคต้อเนื้อ

แม้การป้องกันไม่ให้เกิดต้อเนื้อที่ได้ผลเต็มที่จะทำได้ยาก เพราะสิ่งแวดล้อม ดินฟ้าอากาศ และอาชีพ ไม่ใช่สิ่งเล็กๆ น้อยๆ ที่เราจะเปลี่ยนแปลงได้ตามใจชอบ แต่เมื่อเรารู้ถึงสาเหตุที่จะทำให้เกิดต้อเนื้อแล้วก็ให้พยายามหลีกเลี่ยง เท่าที่จะทำได้ เช่น

ใส่แว่นตากันแดดเป็นประจำทุกครั้งที่ออกนอกที่ร่มโดยเฉพาะผู้ที่ต้องทำ งานกลางแจ้ง ขับขี่จักรยาน หรือจักรยานยนต์ หลี่กเลี่ยงสิ่งแวดล้อมที่มีฝุ่น ลม หรือแสงแดด

รักษาโรคตาที่เป็นสาเหตุที่ระคายเคืองอยู่เป็นประจำอย่าปล่อยให้ตาแดงอักเสบเรื้อรัง

เมื่อดวงตามีการอักเสบ ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยหาสาเหตุและรับการรักษา

การรักษาโดยการลอกต้อเนื้อนั้น เป็นวิธีการหนึ่งที่ทำให้ต้อออกมาจากกระจกตาดำ แต่ต้อเนื้อก็ยังสามารถที่จะกลับมาเป็นใหม่ได้อีก เช่นกัน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับปัจจัยต่างๆและสิ่งแวดล้อม เช่น หลังการลอกแล้วยังมีการทำกิจกรรมต่างๆกลางแดดเช่นเดมอีกหรือไม่ ดังนั้น หากเป็นไปได้ ก็ควรเลี่ยงภาวะเสี่ยงเหล่านี้เพื่อไม่ให้เกิดต้อเนื้อขึ้นมาอีก