หลายๆคนอาจจะได้ยินเพื่อนๆพูดว่า เป็นไซนัส บางคนก็บอกว่าตัวเองเป็นไซนัส
และอีกหลายคนคงยังไม่รู้ว่าไซนัสแปลว่าอะไร อันที่จริงแล้ว ไซนัส (Sinus) แปล ว่า โพรง ซึ่งหมายถึง ที่โล่งๆ ไม่มีอะไรบรรจุอยู่ ในที่นี้เราหมายถึงโพรงอากาศที่อยู่รอบๆ โพรงจมูกเราทั้งซ้ายและขวา ในคนปกติทั่วไปจะมีอยู่ข้างละ 4 โพรงอากาศ โพรงอากาศนี้เป็นที่โล่งๆ ในกระโหลกศีรษะ แต่ละโพรงอากาศก็จะมีรูระบายอากาศตามธรรมชาติ โดยทั่วไปโพรงละ 1 รู ซึ่งจะระบายเข้าสู่โพรงจมูก เมื่อโพรงไซนัสมีการอักเสบเกิดขึ้น เรียกว่า เป็น ไซนัสอักเสบ คนที่รู้จักโรคนี้แล้วคงไม่อยากเรียกยาวๆ ก็เลยเรียกกันย่อๆ ว่าเป็นไซนัส นานๆ เข้าคนชักไม่รู้กันเลยงง
ภาพแสดง โพรงไซนัส มี 4 คู่
โพรงไซนัสคือ โพรงอากาศที่อยู่รอบๆ โพรงจมูกทั้งซ้ายและขวา
โพรงไซนัสมีทั้งหมด 4 แห่ง คือ
ETHMOID SINUS อยู่บริเวณระหว่างตาทั้งสอง
MAXILLARY SINUS อยู่บริเวณแก้ม ต่อไปคือ
FRONTAL SINUS อยู่ที่หน้าผาก
SPHENOID SINUS อยู่ในสุดของรูจมูกและอยู่ใต้ฐานกระโหลกศีรษะ
ชื่อเรียกโพรงไซนัสเหล่านี้ฟังแล้วยังไงก็ไม่คุ้นหูแต่มีความหมายในแง่ของ อาการที่คนเป็นไซนัสอักเสบจะรู้สึกได้นอกจากนี้เมื่อเกิดการอักเสบชนิดที่ รักษาทางยาไม่หายแล้วต้องผ่าตัดรักษาก็จะมีวิธีการผ่าตัดแต่ละบริเวณไม่ เหมือนกัน
หลายคนอาจจะสงสัยว่าโพรงไซนัสมีหน้าที่อะไร
1. ทำให้กะโหลกศีรษะมีน้ำหนักเบา
2.รักษาสมดุลของศีรษะ
3.ทำให้เกิดความก้องกังวานของเสียง
4.ปรับความดันของกาศภายในโพรงจมูก
5.สร้างเมือกและภูมิคุ้มกันให้กับโพรงจมูก
ภาพแสดงการอุดตันของรูระบายระหว่างโพรงไซนัสบริเวณแก้มและโพรงจมูก
เมื่อไหร่จะสงสัยว่าเป็นไซนัสอักเสบ
คุณเคยแปลกใจไหมว่าบางทีทำไมเป็นหวัดนานเหลือเกิน ไม่หายสักที ทั้งๆ ที่รักษาอยู่แล้ว ทำไมไออยู่ได้เป็นเดือนๆ ทำไมปวดฟันกรามด้านบนไม่หาย ทำไมปวดหนักหัวบ่อยๆ บางทีก็สงสัยว่าแปรงฟันก็บ่อยยังถูกคนรอบข้างค่อนขอดว่าลมหายใจเหม็น บางคนก็ปวดหัวไปแถบหนึ่งไม่หายง่ายๆ ทั้งหลายที่ว่ามานี้ล้วนแต่เป็นอาการของไซนัสอักเสบทั้งสิ้น อาการของไซนัสอักเสบมีได้มากมายแล้วแต่ว่าไซนัสบริเวณใดเกิดอักเสบขึ้นมาและ เป็นชนิดเฉียบพลันหรือเป็นมาเรื้อรัง อาการโดยทั่วไปมักจะมีดังนี้คือ คัดจมูก มีน้ำมูกข้นเขียวหรือเหลือง หายใจมีกลิ่นเหม็น ปวดศีรษะ เสมหะข้นไหลลงคอไอบ่อย บางคนก็มีเลือดออกจมูก ปวดแก้ม ปวดกรามแถวบนปวดจมูก ปวดหน้าผาก ปวกขมับ ปวดท้ายทอย หนักๆหัว ในชนิดที่เป็นที่เป็นฉับพลันบางคนก็มีไข้ด้วย เท่าที่กล่าวมานี้เป็นอาการโดยทั่วไปของการเป็นไซนัสอีกเสบ ซึ่งยังไม่มีอะไรแทรกซ้อน บางคนก็มีอาการมากมายซึ่งก็ชวนให้สงสัยได้ แต่อาการบางคนน้อยมากเพียงแต่หายสักที เช่น ไอเป็นเดือน ไปตรวจทีไรก็พบแต่ว่า หลอดลมอักเสบอักเสบ เอ็กซเรย์ปอดก็ไม่พบอะไรผิดผกติ พอมาตรวจไซนัสค่อยพบสาเหตุเรื้อรังเป็นต้น
สาเหตุที่ทำให้เกิดโรคไซนัสอักเสบมีด้วยกันหลายสาเหตุ
:ไข้หวัด โดยเฉพาะกรณีที่เป็นมานานกว่า 7-10 วัน เป็นสาเหตุที่พบมากที่สุด
:โรคภูมิแพ้
:โรคริดสีดวงจมูก หรือเนื้องอกในโพรงจมูก
:ฟันกรามแถวบนอักเสบ
:สิ่งแปลกปลอมเข้ารูจมูก อาทิ ลูกปัด เม็ดถั่วเขียว พบมากในเด็ก
:ประสบอุบัติเหตุกระดูกใบหน้าแตกร้าว
:ต่อมอะดีนอยต์มีขนาดโตและติดเชื้อ
:ผนังจมูกคด
โรคไซนัสอักเสบ พบได้บ่อยแค่ไหน
-โรค ไซนัสอักเสบชนิดเฉียบพลันที่เกิดจาการติดเชื้อแบคทีเรียในผู้ใหญ่ที่เกิดตาม หลังไข้หวัดพบได้ประมานร้อยละ 0.5-2 และเด็กพบได้ประมานร้อยละ 5 -10
ไซนัสอักเสบอันตรายไหม
บาง ชนิดก็ไม่อันตราย แต่บางชนิดอาจจะลุกลามลูกตาจนตาบอดได้ หรือเข้าในสมองกลายเป็นฝีในสมองได้ บางชนิดก็ทำให้กล้ามเนื้อตาอักเสบจนทำให้กลอกตาไม่ได้ หนองที่เกิดจากเป็นไซนัสอักเสบยังสามารถทำให้กระดูกใบหน้าเองอักเสบได้ด้วย ในผู้ป่วยบางคนที่เป็นเบาหวานหรือภูมิคุ้มกันร่างกายไม่ดี ถ้าเกิดติดเชื้อเป็นไซนัสอักเสบจากเชื้อราบางชนิด (Mucormycosis)ถ้าปล่อยทิ้งไว้ก็อาจจะลุกลามจนเสียชีวิตได้
อาการของไซนัสอักเสบ
:น้ำมูกไหล โดยสีของน้ำมูกอาจเป็นสีเขียว หรือสีเหลือง
:ไอ เพราะเมือกหรือหนองไหลลงคอ จะกระตุ้นให้เกิดอาการไอโดยเฉพาะตอนนอนในเวลากลางคืน
:ปวดบริเวณโหนกแก้มคล้ายปวดฟันบน ปวดรอบๆจมูก หัวคิ้ว หรือหน้าผาก
:การรับกลิ้นลดลง ลมหายใจมีกลิ่นเหม็น
ไซนัสอักเสบรักษาหายได้ไหม
ไซนัสอักเสบเกิดได้จากหลายสาเหตุ บางชนิดก็สามารถรักษาให้หายได้ บางชนิดก็อาจจะหายแล้วเป็นใหม่ได้อีก หรือบางชนิดก็หายยากมากขึ้นอยู่กับว่าเป็นมากเป็นน้อย รักษาแต่เนิ่นๆ หรือปล่อยทิ้งเรื้อรังแล้วค่อยมารักษาการรักษาไซนัสมี 2 แบบ คือรักษาทางยาปฏิชีวนะ (ยาฆ่าเชื้อโรค) ที่เหมาะสม ยาแก้คัดจมูก ยาลดบวมในเยื่อโพรงจมูก ยาลดน้ำมูก ยาแก้ปวด บางครั้งหมอหู คอ จมูก ก็ยังจำเป็นต้องดูดล้างเมือหนองในโพรงไซนัสร่วมด้วย ที่สำคัญนอกเหนือไปจากการรักษาโดยแพทย์แล้ว ยังต้องปฏิบัติตัวให้ถูกต้องด้วยคือ พักผ่อนนอนให้เพียงพอ ไม่ว่ายน้ำขณะรักษาอยู่ ไม่ดื่มเหล้า สูบบุหรี่ หลีกเลี่ยงพื้นที่ที่อุณหภูมิเย็นจัดหรือมีการเปลี่ยนอุณหภูมิฉับพลัน (เช่น จากร้อนมากไปยังเย็นจัดทันทีทันใด) ไม่เช่นนั้นจะรักษาไม่ได้ผล การรักษาต่อแล้วกำเริบเป็นอีก ทำให้เชื่อว่าเป็นไซนัสอักเสบแล้วรักษาไม่หาย ทั้งๆที่จริงแล้วควรจะหายได้ถ้ารักษานานพอแต่ผู้ป่วยหายไปจาการดูแลของแพทย์ เองต่างหาก อย่างไรก็ตามบางคนก็หายไปจากการดูแลของแพทย์เองต่างหาก อย่างไรก็ตามบางคนก็หายแล้วเป็นอีก หรือรักษาทางยาไม่ได้ผลก็อาจจะจำเป็นต้องใช้วิธีผ่าตัดรักษาผู้ป่วยที่ต้อง ใช้วิธีผ่าตัดรักษามักจะมีโครงสร้างในจมูกอุดตันอยู่ เช่น ริดสีดวงจมูก
ข้อแนะนำสำหรับการดูแลตนเอง
:พักผ่อนเพียงพอ
:ออกกำลังกายไม่หักโหม
:หลีกเลี่ยงการว่ายน้ำเมื่อมีอาการหวัดกำเริบ
:หลีกเลี่ยงภาวะอุณหภูมิเปลี่ยนแปลงฉับพลัน
:รับประทานยาและติดตามการรักษาสม่ำเสมอ